Vaš Doktor

INFEKCIJE GRAM-NEGATIVNIM BACILIMA - Enterobacteriaceae kao uzrok zaraznih obolenja - Typhus abdominalis (trbušni tifus)

E-mail Ispis PDF

• Uvod • Simptomi i dijagnoza • Komplikacije • Liječenje i prevencija

 

Uvod

Trbušni tifus je zarazna bolest koju uzrokuje bakterija Salmonella typhi.

Bakterije trbušnog tifusa nalaze se u fecesu i mokraći zaraženih ljudi. Zbog nedovoljnog pranja ruku nakon stolice ili mokrenja može se prenijeti Salmonella typhi u hranu ili uređaje za snadbjevanje vodom. Muhe mogu prenijeti bakterije izravno iz fecesa na hranu. U rijetkim slučajevima bolnički radnici koji nisu poduzeli odgovarajuće mjere opreza mogu dobiti trbušni tifus prilikom rukovanja zaprljanom posteljinom zaraženih ljudi.

 

Bakterije ulaze u želučano-crijevni sistem te u krvotok. Nakon toga dolazi do upale tankog i debelog crijeva. U teškim slučajevima, koji mogu ugroziti život, na zahvaćenom tkivu razviju se rane koje krvare i koje se mogu probiti.

 

Oko 3% ljudi koji su zaraženi sa Salmonella typhi, a nisu liječeni, izbacuju bakterije stolicom duže od jedne godine. Neki od tih kliconoša nikada nemaju simptome trbušnog tifusa. Većina od oko 2000 kliconoša koliko se procjenjuje da ih ima u SAD su starije žene sa hroničnom bolešću žučnog mjehura.

 

Simptomi i dijagnoza

Obično simptomi počinju postepeno 8-14 dana nakon zaraze. Uključuju povišenu temperaturu, glavobolju, bol u zglobovima, grlobolju, zatvor stolice, gubitak apetita i bolm, te osjetljivost u stomaku. Rjeđi su simptomi bolno mokrenje, kašalj i krvarenje iz nosa.

 

Ako se ne započne liječenje, tjelesna temperatura polako raste tokom 2-3 dana, ostaje na 39,4°C tokom 10-14 dana, počne postepeno padati pri kraju treće sedmice te se za vrijeme četvrte sedmice spusti na normalan nivo. Ta trajno povišena temperatura često je praćena sporim srčanim otkucajima i vrlo jakom iscrpljenošću. U teškim slučajevima mogu se pojaviti delirij, stupor ili koma. U oko 60% ljudi u drugoj sedmici bolesti na prsima i stomaku pojavljuju se nakupine malih ružičastih mrlja i traju 2-5 dana. Katkada zaraza izaziva simptome nalik na upalu pluća, samo povišenu temperaturu ili simptome slične onima infekcije mokraćnog sistema.

 

Premda simptomi i anamneza mogu upućivati na trbušni tifus, dijagnozu treba potvrditi prepoznavanjem bakterija u kulturama krvi (hemokultura), stolice (koprokultura), mokraće (urinokultura) ili drugih tjelesnih tkiva.

 

Komplikacije

Premda se većina ljudi potpuno oporavi, mogu se javiti komplikacije, u prvom redu kod onih koji se nisu liječili ili koji su sa liječenjem počeli kasnije. U mnogih ljudi javlja se krvarenje iz crijeva. Obično se krvarenje javi za vrijeme treće sedmice bolesti. Proboj (ruptura) crijeva pojavljuje se u 1%-2% ljudi i dovodi do teške trbušne boli jer sadržaj crijeva zarazi trbušnu šupljinu, takvo se stanje naziva peritonitis.

 

Tokom druge ili treće sedmice može se razviti upala pluća a obično je posljedica infekcije pneumokokama, premda bakterije trbušnog tifusa mogu uzrokovati pneumoniju (upalu pluća). Može doći i do infekcije žučnog mjehura i jetre. Infekcija krvi (bakterijemija) ponekad dovodi do infekcije kostiju (osteomijelitisa), srčanih zalistaka (endokarditisa), moždanih ovojnica (meningitisa), bubrega (glomerulitisa), te genitalnog ili mokraćnog sistema. Infekcija mišića može dovesti do apscesa.

 

U oko 10% neliječenih slučajeva simptomi početne infekcije ponovno se vraćaju 2 sedmice nakon što nestane povišena temperatura. Iz nepoznatih razloga antibiotici koji se uzimaju tokom početka bolesti povećavaju stopu recidiva na 15%-20%. Ako se antibiotici daju zbog recidiva, groznica se povlači mnogo brže nego u prvoj epizodi bolesti, ali ponekad dođe do ponovnog recidiva.

 

Liječenje i prevencija

Oralno cjepivo (uzima se na usta) protiv trbušnog tifusa pruža 70%-tnu zaštitu. Daje se samo ljudima koji su bili u kontaktu sa mikroorganizmom i onima koji su izloženi velikom riziku, uključujući laboratorijske radnike koji proučavaju uzročnika i ljude koji putuju u područja u kojima je bolest česta. Putnici u takva područja moraju izbjegavati jedenje sirovog lisnatog povrća i druge hrane poslužene ili čuvane pri sobnoj temperaturi. Sigurni su hrana pripremljena prije posluživanja koju se služi vruća ili rashlađena, flaširana pića sa ugljen dioksidom i sirova hrana koju se može oguliti. Ukoliko se ne zna je li voda sigurna (nezaražena), treba je prije pijenja prokuhati ili hlorirati.

 

Brzom antibiotskom terapijom izliječi se više od 99% slučajeva trbušnog tifusa. Ljudi koji umru obično su slabo ishranjeni, vrlo mladi ili vrlo stari. Stupor, koma i šok znakovi su teške infekcije i slabe prognoze.

 

Oporavak može trajati nekoliko mjeseci, ali antibiotici smanjuju težinu i komplikacije trbušnog tifusa kao i trajanje simptoma. Antibiotik hloramfenikol se koristi širom svijeta, ali povećana otpornost prema njemu ubrzala je upotrebu drugih lijekova. Ako osoba ima delirij, upada u komu ili šok, za smanjenje upale mozga mogu se dati kortikosteroidi.

 

Potrebno je često uzimati hranu zbog želučane-crijevnog krvarenja ili drugih želučano-crijevnih poremećaja. Katkada se bolesnik hrani intravenski sve dok ponovno ne može probavljati hranu. Ljudima sa probojem (rupturom) crijeva treba davati antibiotike koji ubijaju veliki broj raznovrsnih bakterija, tzv. Antibiotici širokog spektra djelovanja, (jer će se u peritonealnu šupljinu izliti mnoge različite vrste bakterija) i možda hirurškim zahvatom popraviti ili ukloniti probijeni dio crijeva. Recidivi se liječe na isti način kao početna bolest, ali su antibiotici obično potrebni samo 5 dana.

 

Kliconoše (ljudi koji nemaju simptome, ali u stolici imaju bakterije i na taj način su zarazni) moraju se prijaviti lokalnim zdravstvenim odjelima i zabranjeno im je raditi sa hranom. Bakterije se mogu potpuno ukloniti u mnogih kliconoša nakon 4-6 sedmica antibiotske terapije.

 

Što povećava rizik od infekcije salmonelom?

•           Uklanjanje dijela želuca

•           Pomanjkanje želučane kiseline

•           Dugotrajna upotreba antacida

•           Anemija srpastih stanica

•           Nepostojanje slezene (splenektomija)

•           Borelioza prenesena ušima

•           Malarija

•           Bartoneloza

•           Ciroza

•           Leukemija

•           Limfom

•           Infekcija virusom humanog imunodeficita (uključujući AIDS)

 

Select Language

Pretraga

Statistika

Posjete Sadržajima : 19291490
Trenutno aktivnih Gostiju: 156 
Home Medicina od A do Ž Infektivne i parazitarne bolesti INFEKCIJE GRAM-NEGATIVNIM BACILIMA - Enterobacteriaceae kao uzrok zaraznih obolenja - Typhus abdominalis (trbušni tifus)