Vaš Doktor

DEGENERATIVNA OBOLENJA PERIFERNIH ZGLOBOVA - ARTROZE (Osteoartroze, Arthrosis deformans, Hypertrophic arthritis)

E-mail Ispis PDF

• Uvod • Etiologija • Patohistologija • Patoanatomija • Dijagnoza

Uvod
Osteoartroze su hronična, progredirajuća, degenerativna, deformirajuća obolenja zglobova, čiji je glavni patohistološki i patoanatomski supstrat: degenerativne promjene na zglobnim hrskavicama, a kasnije i na subhondralnom dijelu zglobnih površina, sa sekundarnim stvaranjem osteofita na rubovima zglobnih površina, sa sekundarnim stvaranjem na rubovima zglobne šupljine, što može dovesti do deformacije zgloba, njegove disfunkcije i do bolova. Obolenje se javlja kod žena i muškaraca od četrdesete godine i nadalje a nekad i ranije.

Etiologija
Etiološki i patogenetski faktori su zajednički za sva degenerativna obolenja perifernih zglobova. Mada je etiologija osteoartroza nejasna, treba napomenuti neke činioce koji utiču na pojavu degenerativnih obolenja zglobova.

•           Među prvim i najvažnijim uzrocima je starenje cijelog organizma. Kako su hrskavice braditrofna tkiva, one prve i podležu ovom procesu starenja i degeneracije.

•           Drugi važan faktor su endokrini poremećaji. Muški i ženski spolni hormoni u korelaciji sa hormonima hipofize utiču na metabolizam bjelančevina, odnosno na njihovo ugrađivanje u koštanu materiju i hrskavicu. Insuficijencija seksualnih hormona dovodi do preovlađivanja uticaja katabolnih hormona, do katabolizma bjelančevina uopšte pa i katabolizma bjelančevina u kostima i hrskavicama, što ima za posljedicu degeneraciju hrskavice i osteoporozu kostiju.

Kako terapija seksualnim hormonima i anabolnim hormonima ne dovodi do izliječenja osteoartroza, znači da sami hormoni nisu jedini odgovorni za osteoartrotičke procese, kao i da hormonski uticaji u procesu starenja nisu do kraja sasvim razjašnjeni.

•           Treći važan faktor su mehanički uticaji. činjenica da se degenerativne promjene  češće  javljaju na zglobovima koji su izloženi većim statičkim i drugim opterećenjima je dokaz da mehanički faktori imaju nesumnjiv uticaj na pojavu artroza perifernih zglobova. Ipak to nisu odlučujući činioci, jer iako trauma i prekomjemo opterećenje dovode do degenerativnih promjena na zglobovima, koje su rtg manifestne, ne dolazi uvijek i do subjektivnih smetnji, tj. do bola, ograničene pokretljivosti i drugih kliničkih znakova.

Treba naglasiti da stalne mikrotraume pri radu, kao i nepravilan položaj tijela imaju veoma nepovoljan uticaj na zglob u smislu pojave degenerativnih promjena na njemu.

•           Četvrti važan faktor su infekcije na zglobovima. Zglob na kome se ranije odigrala neka infekcija, kasnije, češće pretrpi promjene u smislu artroze. Infekcije celog organizma nemaju uticaja na artrotični proces a fokaloze imaju značaja i ako njihovim otklanjanjem ne dolazi do izliječenja degeneracije zgloba, jer su tu i drugi faktori koji su doveli do artroze.

•           Peti važan faktor su klimatski uslovi. Hladna i vlažna klima sa nestabilnim atmosferskim pritiskom pojačava bolove u zglobovima, dok ih suha i topla klima sa stabilizovanim atmosferskim pritiskom smanjuje. Ovaj se uticaj ostvaruje preko vegetativnog nervnog sistema i zavisan je od barometarskog pritiska tj. od električne jonizovanosti vazduha, koji ima uticaja na senzitivne nerve i to tako što se pod uitcajem pozitivnih jona bolovi pojačavaju i obrnuto pod uticajem negativnim jona slabe.

•           Šesti, i vjerovatno najvažniji je: heriditet i konstitucija. Kliničko iskustvo pokazuje da heriditet igra veoma važnu ulogu u pojavi kako degenerativnih, tako i drugih reumatskih obolenja. Takođe se iz iskustva zna da osobe pikničkog tipa češće boluju od artroza nego osobe gracilne konstitucije.

I kao zaključak: može se reći da ne postoji jedan jedini faktor kao uzrok degenerativnih obolenja zglobova, ali da svi zajedno utiču na pojavu i razvoj degenerativnih obolenja. Treba naglasiti i to da neki od pomenutih faktora služe samo kao pokretači nečega što već postoji u konstituciji i hereditarnoj skonosti koja je dominantna po značaju za pojavu ovih obolenja.

Patohistologija
Zglobna hrskavica pripada braditrofnim tkivima koja nemaju sopstvene krvne sudove čiji se dio hrani iz subhondralnog koštanog tkiva. Ovakav način ishrane je jedan od glavnih uzroka što se zglobna hrskavica sporo regeneriše i veoma rano stari. Sa starošću ona gubi svoj sjaj i plavičastu boju, koja polako prelazi u žućkastu, a po površini se javljaju mnogobrojne submikroskopske, mikroskopske a i makroskopske neravnine.

Već poslije četrdesete godine, a kod nekih osoba i ranije, pojavljuju se na površini hrskavice mikroskopske nevidljive  erozije, koje su nekad duboke svega 2 milimikrona, a kasnije se takve promjene pojavljuju sve više i više i postaju sve dublje. U samom bazalnom sloju hrskavice dolazi do taloženja sitnih kapljica masti. Dolazi do drugih vrsta degeneracije u samim ćelijama, kao i do promjena u kolagenim fibrilima. Ako se uz ovako već degenerativne promjene pridruže makro i mikrotraume ili pak dolazi do većeg zahteva, tj. do većeg opterećenja no što tako izmijenjena zglobna hrskavica može da podnese, dolazi do bržeg regresivnog procesa koji dovodi do prave manifestacije kliničkih simptoma osteoartroze.

Patoanatomija degenerativnih obolenja perifernih zglobova
Neoštećena hrskavica je veoma glatke, sjajne površine, prozirna svjetloplavičaste boje. Njena debljina zavisi od vrste zgloba i lokalizacije. Kod zglobova koji su izloženi većem opterećenju kao što su koljena, koksofermoralni zglobovi, ona je deblja, a isto tako i na mjestima većeg opterećenja u samom zglobu njena debljina je veća nego na mjestima manjeg opterećenja.

Patološki izmijenjena hrskavica je žućkaste boje, neprozirna je, nije glatka, ni elastična. Na njenoj površini dolazi do tačkastih udubljenja, uzura, nestaje osnovne hijaline supstancije (kao da postoji vidljiva hijalina i elastična vlakna hrskavice). Površina postaje neravna a može i sasvim da nestane hrskavica, te suphondralna kost postaje ogoljena, uglačana i nešto kondenzovanija (eburneacija).

Na perifernim dijelovima zgloba dolazi do osteogenetskih procesa, tj. do stvaranja osteofita koji deformišu izgled zgloba i ometaju njegovu fiziološku funkciju.

U daljem procesu se po nekad lome osteofiti i stvaraju se corpora libera, koja zadaju dosta muke takvim bolesnicima u vidu bolova i povremenog blokiranja pokreta u zglobu. Pored ovih čisto degenerativnih promjena dolazi povremeno i do iritativnih upalnih manifestacija čiji su simptomi: otok, lokalno povišena temperatura, bol a često i stvaranje hidropsa.

Dijagnoza
lako su etiopatogenetski i patohistološki nalazi zajednički za sva degenerativna obolenja perifernih zglobova, dijagnostika im nije identična, pa je zato prikazana pojedinačno.
 

Select Language

Pretraga

Statistika

Posjete Sadržajima : 23015706
Trenutno aktivnih Gostiju: 80 
Home Medicina od A do Ž Ortopedija DEGENERATIVNA OBOLENJA PERIFERNIH ZGLOBOVA - ARTROZE (Osteoartroze, Arthrosis deformans, Hypertrophic arthritis)