Vaš Doktor

HRONIČNO ZATAJENJE BUBREGA

E-mail Ispis PDF

• Uvod • Simptomi • Dijagnoza • Prognoza i liječenje

Uvod
Hronično zatajenje bubrega je stanje u kojem dolazi do sporog, ali napredujućeg smanjenja bubrežne funkcije koje dovodi do porasta meta¬boličkih otpadnih produkata (azotemije).

Ozljeda bubrega u mnogim bolestima može dovesti do nepopravljivog (nepovratnog ili ireverzibilnog) oštećenja bubrežne funkcije.

Uzroci hroničnog zatajenja bubrega
•           Visok arterijski krvni pritisak
•           Opstrukcija (zapriječenje) mokraćnog trakta
•           Glomerulonefritis
•           Bubrežne nenormalnosti, poput policistične bolesti bubrega
•           Diabetes mellitus (šećerna bolest)
•           Autoimune bolesti, npr. SLE (sistemski lupus eritematodes)

Simptomi

Pri hroničnom zatajenju bubrega simptomi se sporo razvijaju. Ispočetka, osoba nema simptoma (nepravilna se bubrežna funkcija može otkriti samo laboratorijskim pretragama). Osobe sa blagim do umjerenim zatajenjem bubrega mogu imati samo blage simptome unatoč porastu ureje (metaboličkog otpadnog produkta u krvi). U tom stadiju osoba može mokriti više puta tokom noći (nikturija) jer bubrezi ne mogu vratiti (resorbirati) vodu iz urina i koncentrirati je što normalno rade tokom noći. Rezultat toga je veći volumen urina. Visoki krvni pritisak (hipertenzija) javlja se u ljudi sa zatajenjem bubrega jer bubrezi ne mogu izlučiti višak soli i vode. Visoki krvni pritisak može dovesti do srčanog udara (infarkta miokarada) ili zatajenja srca.

Ako bubrežno zatajenje napreduje i količina toksičnih tvari u krvi raste, osoba se počinje osjećati umorno, lako se zamara, slabe joj duševne sposobnosti. Kako količina toksičnih tvari raste, razvijaju se nervni i mišićni simptomi, uključujući trzaje mišića (fascikulacije), mišićnu slabost i grčeve. Osoba može osjećati trnce u nogama i rukama i izgubiti osjet u nekim zonama.

Konvulzije (grčevi) mogu dovesti do visokog krvnog pritisaka ili biohemijskih krvnih nepravilnosti zbog slabe funkcije bubrega. Porast toksičnih tvari također pogađa probavni trakt uzrokujući gubitak apetita, mučninu, povraćanje, upalu ruba usta (stomatitis) i neugodan okus u ustima. Ti simptomi mogu dovesti do pothranjenosti i gubitka tjelesne težine. Ljudi sa uznapredovalim zatajenjem bubrega često dobiju čir (ulkus) na želucu i dvanaestopalačnom crijevu (duodenumu) i krvarenje. Koža može postati žuto-smeđa, a koji put koncentracija ureje je tako visoka da se kristalizira stvarajući bijeli prah na koži. Neki ljudi sa hroničnim zatajenjem bubrega imaju vrlo neugodan svrbež po koži čitavoga tijela.

Kako hronično zatajenje bubrega utječe na krv:
•           Povišena koncentraciju ureje i kreatinina
•           Anemija (slabokrvnost)
•           Povećana kiselost krvi (acidoza)
•           Snižena koncentracija kalcija
•           Povišena koncentracija fosfata
•           Povišena razina parathormona (hormon paratireoidne žlijezde)
•           Snižena razina vitamina D
•           Normalna ili neznatno povišena koncentracija kalija

Dijagnoza

Hronično zatajenje bubrega dijagnosticira se pomoću krvnih pretraga. Tipično, krv postane umjereno kisela (acidoza). U krvi porastu dva metabolička otpadna produkta: urea i kreatinin, koji se normalno filtriraju kroz bubrege. Nivo kalcija pada, a fosfora raste. Nivo kalija u krvi je normalna ili slabo povišena, ali može postati opasno visoka (znatan porast ili pad nivoa kalija u krvi utječe na rad srca i može dovesti do aritmija ili zastoja srca). Volumen urina ostaje isti, 1-4 litre dnevno, bez obzira na količinu unesene tekućine. Obično je osoba umjereno slabokrvna (anemična). Analizom urina mogu se otkriti mnoge nepravilnosti, uključujući nepravilne stanice i koncentracije soli.

Prognoza i liječenje

Hronično zatajenje bubrega općenito se pogoršava bez obzira na liječenje a može imati i fatalan ishod. Osoba može preživjeti ukoliko se primjeni dijaliza ili izvrši presađivanje (transplantacija) bubrega.

Stanja koja uzrokuju ili pogoršavaju zatajenje bubrega moraju se ispraviti što je prije moguće. Takve akcije uključuju korekciju natrija, vode i acidobazne neravnoteže, odstranjenje tvari toksičnih za bubrege, liječenje zatajenja srca, visokog krvnog pritisaka, infekcija, visoke koncentracije kalija (hiperkalijemija) ili kalcija (hiperkalcijemija) i otklanjanje zapreke (opstrukcije) protoku urina.

Vrlo precizna dijeta pomaže pri kontroli acidoze i povećane koncentracije kalija i fosfata u krvi. Dijeta sa malom količinom bjelančevina (0,1-0,2 g/kg idealne tjelesne težine) može usporiti napredovanje od početnog hroničnog zatajenja bubrega do zadnjeg stadija zatajenja bubrega kad je potrebna dijaliza ili presađivanje bubrega.

Dijabetičare obično treba liječiti na jedan od ova dva načina ranije od ljudi koji nemaju dijabetes (šećernu bolest). Preporučuje se dohrana vitaminima B i C kad je dijeta jako ograničavajuća ili je započela dijaliza.

Visoka koncentracija triglicerida u krvi, česta u ljudi sa hroničnim bubrežnim zatajenjem, pojačava rizik od komplikacija kao što su srčani udar (infrakta miokarda) i moždani udar. Mogu se uzimati lijekovi za smanjenje razine triglicerida (npr. gemfibrozil), premda studije nisu pokazale da lijekovi smanjuju kardiovaskularne (srčano-žilne) komplikacije.

Kod zatajenja bubrega obično osjećaj žeđi određuje koliko vode treba unijeti. Često je unos vode ograničen kako bi se spriječilo da koncentracija natrija u krvi postane preniska.

Unos soli (natrija) obično nije ograničeno ako se tekućina ne nagomilava u tkivima (edemi) ili ako se ne povisi arterijski krvni pritisak (hipertenzija). Treba izbjegvati hranu vrlo bogatu kalijem, a hranu sa visokim sadržajem kalija ne bi trebalo uzimati u većim količinama.

Visoka razina kalija u krvi (hiperkalijemija) je opasna jer povećava rizik od nepravilnog srčanog ritma i srčanog zastoja. Ako nivo kalija postane previsoka, lijekovi poput natrijeva polistiren sulfata mogu prionuti na kalij tako da se izluči stolicom, ali se uz to preporučuje hitna dijaliza.

Ako su ovakve okolnosti prisutne duže vrijeme može biti poremećeno stvaranje (gradnja) kosti. Ta stanja uključuju nizak nivo kalcitrola (derivata vitamina A), slabiji unos ili apsorpciju kalcija i visoku koncentraciju fosfata i parathormona (hormon paratieoidne žlijezde) u krvi. Koncentracija fosfata u krvi se kontrolira ograničenjem unosa hrane bogate fosforom (dijetni proizvodi, jetra, grahorice, orasi i većina negaziranih pića). Mogu biti od pomoći lijekovi koji vežu fosfate kao što su kalcijev karbonat, kalcijev acetat i aluminijev hidroksid (antacid).

Anemija je posljedica toga što bubrezi ne proizvode dovoljnu količinu eritropoetina (hormona koji potiče stvaranje crvenih krvnih stanica). Anemija sporo odgovara na epoetin, lijek koji se može ubrizgati u tijelo. Transfuzija krvi daje se samo ako je anemija teška ili uzrokuje simptome. Doktori treba da traže i druge uzroke anemije, osobito dijetni manjak prehrambenih tvari kao što je manjak željeza, folne kiseline (folata) i vitamina B12 ili pak višak aluminija u tijelu.

Sklonost krvarenju pri hroničnom zatajenju bubrega može se privremeno suzbiti transfuzijom crvenih krvnih stanica ili trombocita, ili lijekovima kao što je dezmopresin ili estrogenima. To liječenje može biti potrebno poslije neke povrede ili prije hirurškog liječenja ili vađenja zuba.

Simptomi zatajenja srca, koji najčešće nastaju zbog pretjeranog zadržavanja soli i vode, poboljšavaju se smanjenjem soli u prehrani. Diuretici (furosemid, bumetanid i torsemid) mogu također biti djelotvorni i kad je slaba bubrežna funkcija. Umjeren ili ozbiljni porast krvnog pritisaka liječi se standardnim lijekovima za krvni pritisak radi očuvanja preostale srčane i bubrežne funkcije.

Kada početno liječenje zatajenja bubrega više nije djelotvorno, razmatra se transplatacija bubrega ili dugotrajna dijaliza.

 
EnglishArabicBulgarianCroatianCzechDanishDutchFinnishFrenchGermanGreekHindiItalianJapaneseKoreanNorwegianPolishPortugueseRomanianRussianSpanishSwedishCatalanFilipinoHebrewIndonesianLatvianLithuanianSerbianSlovakSlovenianUkrainianVietnameseAlbanianEstonianGalicianHungarianMalteseThaiTurkishPersianAfrikaansMalaySwahiliIrishWelshBelarusianIcelandicMacedonianYiddishArmenianAzerbaijaniBasqueGeorgianHaitian CreoleUrduChinese (S)Chinese (T)

Pretraga

Login forma

Statistika

Posjete Sadržajima : 8465807
Trenutno aktivnih Gostiju: 98 
Home Medicina od A do Ž Urologija HRONIČNO ZATAJENJE BUBREGA