Vaš Doktor

JOD I NJEGOVA JEDINJENJA

• Uvod • Jodna kiselina • Hloridi i bromidi • Vrste trovanja • Radna sposobnost

Uvod
Jod je pri običnoj temperaturi čvrsta materija specifične težine 4,94, tačke topljenja na 113,70C, a ključanja na 1840C. lako je tačka topljenja dosta visoko, jod isparava već pri običnoj temperaturi. Po hemijskom svojstvu sličan je hloru i bromu, samo što je u nizu halogena najmanje agresivan. Inače je u malim količinama redoviti pratilac hlora i broma.

Jod ima terapijska svojstva a pored toga upotrebljava se u industriji boja, u proizvodnji jodoforma, prilikom dobijanja čistog kalijevog jodida koji se veoma mnogo upotrebljava u fotografiji i medicini.

Od spojeva treba spomenuti jodovodonik (HJ), jodnu kiselinu (HJO3) i perjodnu kiselinu (HJO) sa solima jodatima i perjodatima. Jodovodonik je gas veoma oštrog mirisa. Jodna kiselina nastaje oksidacijom joda sa azotnom kiselinom a njene soli postojanije su od hlorata i bromata.

Jod je iritans za oči i respiratorne organe, a kod jakih eksplozija može prouzrokovati  i edem pluća i izazvati  oštećenja kože.

Profesionalna trovanja su rijetka.

Prilikom dobijanja joda, za vrijeme zagrijevanja jodnog blata, na propusnim mjestima na retorti i kondenzatoru dolazi do prodiranja jodnih para koje se kondenzuju na hladnijim mjestima radnih prostorija, a sa povišenjem temperature onečišćena parama i čvršćim česticama joda, što otežava uslove rada.

Putem eksperimenata u industrijskim uslovima je utvrđeno da se rad može nesmetano obavljati kada koncentracija joda u radnoj atmosferi nije veća od 0,1 ppm. Pri koncentracijama od 0,15 do 0,2 ppm, rad je otežan a uopšte se ne može raditi ako je koncentracija 0,3 ppm. Koncentracija joda u atmosferi određuje, se titrimetrijski. Ako je koncentracija joda veća od MDK, potrebno je izvršiti opravku uređaja odnosno postaviti ekshaustore na mjestu propuštanja. Osobe koje su na pojedinim mestima izložene visokim ili nepoznatim koncentracijama treba da nose zaštitne naočare i maske. Treba takođe izbjegavati česti i dugi dodir kože sa jodnim spojevima.

JODNA KISELINA je agresivna tečnost koja može oštetiti kožu i sluznice, pa je takođe potrebno upotrebljavati zaštitna sredstva.

HLORIDI I BROMIDI toksične su materije, a kako su to nestabilni spojevi, postoji opasnost i od štetnog dejstva hlora i broma.

Jod i većina njegovih spojeva lako su zapaljive materije koje se moraju čuvati odvojeno u hladnim prostorijama i zaštićene od direktnog djelovanja sunčeve svjetlosti.

Vrste trovanja
Hronična trovanja
Nisu tako rijetka i javljaju se zbog predoziranja u terapiji jodnim preparatima. Klinički dolazi do »jodizma«. Može doći do hipertireoze sa tahikardijom, tremorom, mršavljenjem, pospanošću, proljevima i pored toga do konjunktivitisa, rinitisa i bronhitisa.

Od posebnih hroničnih oštećenja česta je alergija na jod, kada već pri malim dozama dolazi do promjena na koži, jodnog rinitisa i eventualno do astme.

Natrijumjodat pri visokim koncentracijama prouzrokuje difuznu pigmentaciju retine sa smetnjama vida i parcijalnom sljepoćom.

Kada se jodoform resorbuje sa velikih ranjavanih površina kože, može doći do cerebralnih pojava, do maničnih stanja sa delirijumom, pospanošću, grčevima i paralizama.

Radna sposobnost
Liječenje akutnih trovanja vršiće se u ambulantnim uslovima sa privremenom nesposobnošću dok ne isčeznu nadražajni simptomi (3-5-7 dana).

Pošto kod jače ekspozicije može doći do oštećenja gornjih i donjih disajnih puteva u različitom stepenu eventualno sa pojavom plućnog edema, to je potrebno bolesnika stacionirati. Obratiti pažnju na stepen izraženosti inflamatornog procesa u plućima, eventualno postojanje raznovrsnih komplikacija i stanje kardiorespiratorne funkcije. Takođe obratiti pažnju na stanje sluzokože očiju, na eventualne smetnje vida i promjene na koži, pa prema nađenom stanju cijeniti radnu sposobnost.

lako je došlo do potpunog izliječenja promjena na plućima, radnika treba još za 2-3 mjeseca udaljiti sa radnih mjesta gdje bi bio izložen dejstvu istih ili drugih iritansa respiratornog sistema, težem fizičkom naprezanju ili   nepovoljnim klimatskim uslovima.

Ako je došlo do razvoja hroničnog procesa na plućima sa oštećenjem kardiorespiratorne funkcije, bolesnika je potrebno premjestiti na drugo radno mjesto za stalno uz dalje praćenje stanja promjena na plućima i kardiorespiratorne funkcije.

Posebnu pažnju obratiti na alergijske manifestacije. U slučaju dokazane preosjetljivosti na jod, zabraniti dalji rad sa jodom i jodnim preparatima.

 

Select Language

Pretraga

Trenutno aktivnih Gostiju: 61 
Home Medicina rada JOD I NJEGOVA JEDINJENJA