Vaš Doktor

ESTER AZOTNE KISELINE (nitroglicerin, dinitroglikol i drugi derivati)

 

• Uvod • Klinička slika trovanja • Radna sposobnost

Uvod
Trinitroglicerin, češće nazvan nitroglicerin (nitroglicerol) je bijeličasto-žućkasta viskozna tečnost, visoke specifične težine (1,6), slabo rastvorljiva u vodi, rastvorljiva u alkoholu, benzinu, eteru i acetonu.

Nitroglicerin je veoma osjetljiv na udar i povišenje temperature. Iznad 600C počinje se raspadati a na temperaturi od 2180C eksplodira. Jedan litar nitroglicerina oslobađa 1298 litara gasa. Mogućnosti profesionalnog trovanja nitroglicerinom postoje pri proizvodnji samog nitroglicerina ili uslijed njegove primjene u toku proizvodnje drugih eksploziva.

U industrijskim uslovima ekspozicije nitroglicerin se unosi u organizam udisanjem i putem kože.

Pored upotrebe u industriji nitroglicerin se koristi i za liječenje. U terapeutskim dozama, u organizmu, izaziva vazodilataciju i hipotenziju; u većim dozama ima ekscitantno dejstvo na CNS.

Pojedinačna smrtna doza za čovjeka je 18-20 g.

Sa tačke gledišta hronične toksičnosti maksimalno dozvoljena koncentracija za ponavljanu ekspoziciju je 0,5 ml/m3.

Klinička slika trovanja
Akutno trovanje nitroglicerinom koji je unijet oralnim putem, manifestuje se iritacijom, intenzivnom glavoboljom, fotofobijom, osjećajem hladnoće, otežanim disanjem i digestivnim poremećajima (diareja sa kolikama i povraćanjem). Otrovani je cijanotičan zbog rnethe-moglobinemije i smrt nastupa zbog asfiksije; procenat methemoglobina u krvi je jako visok (70-80% totalnog hemoglobina).

Hronično trovanje se manifestuje jakom glavoboljom u predijelu čela, koja se kasnije proširi, a praćena je pojavom zajapurenog lica, ubrzanim i nepravilnim radom srca i padom krvnog pritiska. Često postoji gađenje, povraćanje i bolovi u trbuhu.

Radnici izloženi nitroglicerinu obično stiču neku vrstu otpornosti, ali se ona gubi nakon kraćeg prekida ekspozicije, npr. poslije nedeljnog odmora. Uživanje alkohola uzrokuje smanjenje nitroglicerinske otpornosti. Naročito je opasno uživanje alkohola kada je ta vrsta glavobolje prisutna. U takvim slučajevima može doći do pojave izraženog nemira, zbunjenosti pa čak i delirijuma. To stanje je poznato pod imenom dinamitne encefaloze.

Pri proizvodnji nitroglicerina razvijaju se pare azotne kiseline, odnosno oslobađaju nitrozni gasovi, pa se i njihovo dejstvo mora uzeti u obzir prilikom procjene trovanja nitroglicerinom.

DINITROGLIKOL (ETILEN - GLIKOL - DINITRAT)

To je eksploziv za čije dobijanje se kao polazna sirovina umjesto glicerina upotrebljava čist etilen-glikol a nitriranje izvede na sličan način kao za nitroglicerin. Uslovi rada su pri tome veoma slični, a kako je dinitroglikol takođe eksploziv sa jakim razornim dejstvom, i opasnosti i zaštita su identični onome što je opisano za nitroglicerin.

Radna sposobnost
U slučajevima akutnog trovanja, kada je otrov unijet oralnim putem, u zavisnosti od procenta methemoglobinemije, može nastati oštećenje CNS-a, miokarda i drugih parenhimatoznih organa.

Radna sposobnost otrovanih u zavisnosti je od stepena oštećenja tih organa, poslije završenog liječenja.

Lakši oblici hroničnog trovanja, ukoliko je terapija adekvatno i blagovremeno sprovedena, ne ostavljaju poslijedice i oboljeli radnici su nakon 5-7 dana bolovanja sposobni za rad.

Teže hronično trovanje, naročito lica koja uživaju alkohol, može dovesti do ozbiljnijih oštećenja nervnog sistema. U tim slučajevima ocenu radne sposobnosti vrši neuropsihijatar.

 

Select Language

Pretraga

Trenutno aktivnih Gostiju: 64 
Home Medicina rada ESTER AZOTNE KISELINE (nitroglicerin, dinitroglikol i drugi derivati)