Vaš Doktor

PRAŠINA TOMASOVE ŠLJAKE

• Etiologija i patogeneza • Klinička slika • Dijagnoza
• Prognoza i radna sposobnost

Etiologija i patogeneza
Udisanje prašine od Tomasove šljake, kojoj su izloženi radnici koji rade na mljevenju šljake koja se stvara pri livenju čelika, dovodi poslije izvjesnog vremena do oštećenja disajnih puteva u vidu difuznog bronhitisa,   pneumonije ili bronhopneumonije.

Tomasova šljaka se dobija kao nuzprodukat pri livenju čelika po Tomasovom postupku. Kao lakša ona se prilikom topljenja čelika odvaja od čelika. Poslije hlađenja sitni se na potrebne dimenzije. Ona je zbog svog visokog sadržaja u fosfornoj kiselini odlično veštačko đubrivo, te se kao takva i upotrebljava. Tomasova šljaka ima slijedeći hemijski sastav: fosforna kiselina 12,5%, željezni oksidi 10%, kreč 50%, manganov oksid 8%, silicijev dioksid 8%, sumpor 2% i magnezijum 5%.

Ovaj koristan nuzproizvod u proizvodnji čelika može, ako se udiše u obliku fine prašine, da prouzrokuje teška oštećenja disajnih puteva radnika na mljevenju Tomasove šljake, a izvjesni autori su opisali oboljevanja i pri njenoj upotrebi u poljoprivredi. Smatra se da su radnici koji su izloženi udisanju prašine od Tomasove šljake osetljiviji i na druga zapaljiva obolenja disajnih organa.

S obzirom na hemijski sastav šljake a samim tim što sadrži i manganove okside koji dijeluju toksično, njeno udisanje dovodi do pojave toksičnih hemijskih bronhopneumonija ili pneumonije slične onoj koja se viđa u rudara koji rade na transportu i vađenju manganove rude. Sem hemijskog djelovanja na disajne puteve sada se smatra da u njihovom nastanku igra ulogu i bakterijska komponenta jer su danas manganske pneumonije postale vrlo rijetke i primjenom antibiotika i sulfonamina izliječive.

Klinička slika
Klinički se karakteriše povišenom temperaturom, opštim lošim stanjem, profuznim znojenjem, kašljem sa iskašljavanjem sluzavo gnojnog i nekad i sukrvičavog ispljuvka i probodima u grudima. Ranije, bez primjene antibiotika ove hemijske pneumonije su se završavale uglavnom smrtno. U slučaju udisanja prašine koja ima manju koncentraciju štetnih sastojaka dolazi do pojave difuznog bronhitisa koji postepeno progredira i dovodi do difuzne fibroze pluća sa kasnijom reperkusijom na desnom srcu.
Dijagnoza
Dijagnostički kriteriji za postavljanje dijagnoze ovog obolenja su slijedeći:
  1. klinička slika,
  2. detaljna radna anamneza koja će ukazati na ekspoziciju radnika udisanju prašine od Tomasove šljake,
  3. Rtg pluća, gdje će se na snimku vidjeti nalaz bronhopneumoničnih ognjišta ili pneumonije,
  4. funkcionalno ispitivanje pluća u hroničnim slučajevima ili u stadijumu rekonvalescencije,
  5. laboratorijsko ispitivanje krvne  slike, SE i ispljuvka, radi isključivanja drugih obolenja (mikoze pluća, tbc, itd.)

Kao profesionalno oboljenje dubokih bronhija i pluća koje nastaje pri mljevenju, miješanju i primjeni Tomasove šljake priznaje se oboljenje kod koga postoji klinička slika u vidu teške pozne pleuropneumonije ili bronhopneumonije.

Prognoza i radna sposobnost
Rana dijagnostika i terapija sa antibioticima dovode do potpunog ozdravljenja, naročito kod mlađih radnika. U slučaju recidiva ili duže izloženosti udisanju prašine od Tomasove šljake u radnika koji imaju oboljenje gornjih ili donjih respiratornih puteva može da se javi hronični bronhitis sa emfizemom a kasnije može doći do nastanka bronhiektazija i difuzne fibroze pluća.

Radnicima koji su bolovali ili koji imaju češća obolenja respiratornih puteva potrebno je promijeniti radno mjesto. To isto važi i prilikom prvih pregleda; radnici koji boluju od bronhitisa ne smiju raditi na takvim radnim mjestima.

Radna sposobnost vrši se kod rekonvalescenata ili kod hroničnih bolesnika. Pored promjene radnog mjesta ispituje se funkcionalno stanje pluća i pravi rtg pluća kao i ispitivanje srca. Time se može utvrditi da li su ostale ireparabilne promjene na plućima i da li je oštećeno i srce.

Ukoliko su funkcionalne probe (spirometrije) stalno patološke u smislu srednje i teške insuficijencije ventilacije pluća, a analiza gasova ukazuje da bolesnik nije sposoban za težak fizički posao, potrebno je da se prekvalifikuje kao invalid II kategorije i da se osposobi za lakši rad. Ako se fizikalni nalaz na plućima i dalje održava ili ako se jave napadi otežanog disanja uz teži funkcionalni poremećaj pluća a postoji i reperkusija na srcu, tada je potrebno sprovesti dalje liječenje i rehabilitacioni tretman, pa ukoliko se stanje ne popravi, tretirati ga kao invalida

I kategorije i penzionisati kao nesposobnog   za   svaki   fizički   posao.

 

Select Language

Pretraga

Trenutno aktivnih Gostiju: 96 
Home Medicina rada PRAŠINA TOMASOVE ŠLJAKE